1217 Is de datum op het zegel van de parochie. Van dat jaar is de eerst pastoor gekend: Arnulphus. Toch spreken de archieven reeds in 1208 van Merksem. ‘Marksheim’, het eerste plekje vanwaaruit het dorp en later de gemeente van de stroboeren is begonnen, had veel te maken met de overzet van de rivier ‘het Schijn’ gelegen op het grondgebied van Merksem.  De naam van de patroonheilige komt de eerste maal voor in een pauselijke brief van 1444. Het vroegere gemeenteschild van Merksem draagt de patroonheilige Sint - Bartholomeus in haar midden. Van de eerste kapel of kerk is, als gebouw, weinig bekend.
In de loop der eeuwen werd ze meermaals verwoest door oorlogen, brand en voorbijtrekkende troepen. Tussen 1616 en 1622 werd ze weer opgebouwd, maar de toren bleef in puin tot 1649. De eerste gekende afbeelding vinden we op het bedevaartsvaantje, gegraveerd door Gaspars Bouttats in 1679. De bliksem sloeg in op de toren en kerk in 1738. Twee jaar later was alles hersteld en kreeg de toren de typische vorm die we nu nog kennen.  Bij de franse revolutie werd heel wat gestolen en verwoest, ook de klokken en het kruis van de toren moesten eraan geloven. Het duurde tot 1805 voor er weer orde kwam.
Door de aangroei van de bevolking werd het noodzaak de kerk te vergroten. In 1833 werd de middenbeuk verbreed met twee zijbeuken. In 1938 kon een nieuwe vergroting worden ingehuldigd, Architekt J.Huygh gaf hier een perfekt staaltje van aanpassing van oud aan nieuw.  De vreugde mocht echter niet lang duren. Op 30 december 1944 sloeg een V-bom in op de toren, die ook het schip van de kerk verwoestte. Orgel en hoogzaal waren verdwenen, preekstoel, biechtstoelen, zijaltaren en gebeeldhouwde lambrisering lagen in puin. Alleen het hoogaltaar bleef betrekkelijk gaaf. Weer eens duurde het tot 1950 eer het gebouw uit zijn puin verrees. De grote moeilijkheid was het herstellen van het beeldhouwwerk uit de 16e, 17e, 18e en 19e eeuw.
In 1966 werd het nieuwe altaar ,centraal tussen de mensen, in de kerk geplaatst. In 1980 werd de laatste grote restauratie ingehuldigd. In 2007 plaatste men de prachtig gerestaureerde preekstoel terug op enkele meters van zijn oospronkelijke standplaats. Eveneens verschenen, dank zij vrijwillige geduldige handen, gerestaureerde vaandels terug in de kerk.

Meer info over de geschiedenis van onze kerk kan je vinden in het boek van Geert Verhavert uit 1950 of de geschiedenis van Merksem door Floris Prims uit 1951.

BEZIENSWAARDIG:

- Het hoogaltaar in renaissance, met een doek uit de school van Quellin: Sint – Bartholomeus verlost de dochter van de koning van Armenië van de duivel.
- Boven de rechter zij – ingang een werk van W. Kerrickx: 1709 de tenhemelopneming van Maria.
- Boven het altaar van Sint – Sebastiaan: de marteldood van Sint – Sebastiaan, door Jacob Herreyns, de jongere: 1765.
- Het altaar van Sint – Sebastiaan door Walter Pompe.
- Het altaar van O.L.Vrouw door Ph. Kerrickx, 1709.
- Het beeld van de wijsheid, behorende tot de preekstoel Pieter Van Baurscheit: XVIIe eeuw.
- Communiebank door Cornelis Struyf, 1734.
- Kruisweg XVIIe eeuw, onderbroken door panelen die de sakramenten en de goede werken voorstellen.
- Hoogzaalafsluiting: XVIIIe eeuw, draagt het beeld van David, met engelen en muziekinstrumenten.
- Het centrale altaar en meubilair door Jos Mennes, 1966.
- De in 2007 gerestaureerde preekstoel, dicht bij zijn oorspronkelijke standplaats.
- De in 2007 en volgende jaren gerestaureerde vaandels